Muzaffer Gülbay; "Yapı Malzemesi Olarak Beton Nasıl Olmalı"

Deneyimli Mimar ve İkibin Yapı Denetim Yönetim Kurulu Başkanı Muzaffer Gülbay; "Yapı Malzemesi Olarak Beton Nasıl Olmalı"

Muzaffer Gülbay; "Yapı Malzemesi Olarak Beton Nasıl Olmalı"

Beton”, çimento, su, agrega ve gerektiğinde bazı katkı maddelerinin birlikte karılmalarıyla elde edilmektedir.

Bu malzemelerin karılmasını takip eden üç-dört saat gibi kısa bir süre içerisinde, plastik (şekil verebilir) bir karışım durumunda olan beton, zaman ilerledikçe çimento ve arasındaki kimyasal reaksiyonların daha çok gelişmesiyle, katılaşıp sertleşmektedir. Betonun plastikliğini koruduğu süredeki durumu, “taze beton”, katılaşma olayından sonraki safhadaki durumu ise, “sertleşmiş beton” olarak adlandırılmaktadır.

Beton, çağımızda irili ufaklı birçok yapıda kullanılmakta olan yaygın ve en popüler malzeme durumundadır. Betonun en çok kullanılan yapı malzemesi olması, diğer yapı malzemelerine göre betonun sahip olduğu üstünlüklerden ileri gelmektedir.

Karıldıktan sonra bir süre şekil verilebilir durumunu koruyan beton, istenilen şekil ve boyutlardaki kalıplara yerleştirilebilmekte ve böylece istenilen şekil ve boyutlardaki sertleşmiş beton eleman elde edilebilmektedir. Sertleşmiş beton, ahşap gibi yanmamakta, çelik gibi kolayca korozyona uğramamakta, kısacası çevrede oluşan yıpratıcı etkenlerden korunabilmeleri için çelik ve ahşap malzemelerin boyanarak veya başka yöntemlerle bakım görmeleri gerekirken, sertleşmiş betonun bakım masrafı da yok denilebilecek düzeydedir. Enerji harcanarak fabrikada üretilmiş olan çimentonun dışındaki diğer ana malzemelerden birisi olan su ve beton hacminin yaklaşık %75’ini oluşturan agrega, çevreden kolayca temin edilebildikleri için, betonun üretimi hem daha kolay hem de ekonomik olabilmektedir.

Hem taze betondan hem de sertleşmiş betondan beklenilen birçok özellik vardır:

Taze beton, yeterli işlenebilmeye sahip olmalıdır. Yani üniform, kolayca karılabilir, taşınabilir, yerleştirilebilir, sıkıştırılabilir ve yüzeyi düzeltilebilir olmalıdır.  Yerine yerleştirilen taze betonda mümkün olabildiği kadar az terleme (su alma) yer almalı, priz (katılaşma) süresi kullanım amacına uygun olmalıdır. Sertleşmiş beton ise, istenilen süre içerisinde yeterli dayanımı gösterebilmeli, yeterli dayanıklılığa ve hacim sabitliğine sahip olmalıdır. Bu özellikleri sağlayabilecek beton, aynı zamanda, en ekonomik tarzda elde edilmiş olmalıdır.

Betonun özellikleri, önce betonu oluşturan malzemelerin özelliklerine ve beton karışımında kullanıldıkları miktarlara bağlıdır. Bunun yanı sıra, uygulanan kırılma, taşınma, yerleştirilme, sıkıştırılma ve yüzey düzeltilmesi işlemleri ve ayrıca, taze betona uygulanan kür yöntemi ve kür süresi, beton özelliklerini etkileyen çok önemli faktörlerdir.

Değişik yapılarda, değişik iklimlerde ve değişik ortamlarda kullanılan betonların sahip olmaları istenilen işlenebilme, priz süresi, dayanım kazanma hızı, dayanım miktarı ve dayanıklılık gibi özellikler farklı olabilmektedir. Bir başka deyişle, değişik koşullar için değişik özellikte beton gerekmektedir.

İstenilen özelliklerdeki iyi beton, çimento, agrega, su ve katkı maddelerinin karışımından üretilmektedir. Öte yandan, kötü beton da, bu malzemelerden üretilmektedir.   Beton, bir başka popüler yapı malzemesi olan çelik gibi fabrika da kontrol altında üretilerek kullanıma hazır bir malzeme olmadığı için, istenilen kalitedeki betonun üretiminde kullanılacak malzemeler özenle seçilmeli, malzeme karışım oranları çok iyi saptanmalı, malzemelerin karılma işlemi, taze betonun taşınma, yerleştirilme, sıkıştırılma işlemleri ve betona uygulanması gereken kür uygun tarzda yerine getirilmelidir. İstenilen kalitedeki betonun, doğru yerde, doğru tarzda kullanılabilmesi için, beton özelliklerinin çok iyi bilinmesi gerekmektedir.

Beton yapılardaki çatlamalara ve çökmelere neden olan hataların yaklaşık yüzde doksanı, ya iyi malzeme seçilmemesinden ve istenilen özelliklere sahip beton üretilmemesinden, ya da üretilen betonun yapıda gereken özenle kullanılmamasından, yapım hatalarından kaynaklanmaktadır. Bilgisiz veya yarı-bilgili kişilerin çimento, su ve agregayı rastgele kararak elde ettikleri ve dikkatsizce kullandıkları betonun insanlara büyük sıkıntılar verebileceğini unutmamak gerekmektedir. Oysa beton, insan yaşamında can güvenliği ve ekonomik açılardan önemli yer tutan ve hiçbir zaman hafife alınmaması gereken bir malzemedir.  

Güncelleme Tarihi: 20 Kasım 2019, 08:54
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner18